5- HKMT: Vào Trường Quốc Gia Cao Đẳng Mỹ Thuật Sài Gòn (1974-1975)

Phạm Thế Trung

PTT-24Khi niên học của Trường Cao Đẳng bắt đầu, tôi nhận ra đa số những sinh viên mới này đều xuất thân từ bên trường QGTTMT qua vì họ sẵn có cơ bản và năng khiếu nghệ thuật trước rồi. Tôi rất may mắn đã là một trong số được tuyển chọn vô Cao Đẳng. Những ngày đầu nhập học, tôi hứng chí lang thang khắp nơi để quan sát các phòng ốc và sinh hoạt tại đây. Trường nằm sát hông với trường Trung học Chi Lăng, chỉ cách nhau một con hẻm nhỏ và bên cạnh là một hàng rào để ngăn đôi với trường Trang Trí. Mỗi sáng, cổng trường được mở ra bởi một người gác cổng. Bác tuổi ngoài 50 mà chúng tôi hay gọi tên là bác Bất. Gia đình bác di cư vào Nam từ 1954, không biết bác đã làm việc ở đây tự lúc nào. Khi tôi bước vào niên học1974-1975 thì bác và gia đình bác ở phía sau trường với một căn nhà nhỏ riêng biệt. Nghe nói truớc kia bác Bất đã có thời ngồi mẫu cho sinh viên vẽ trong trường hợp những người mẫu bị đau yếu hoặc không thể tới lớp được.

Phòng học nắn tượng (studio) của khoa điêu khắc, có được nguyên tầng trệt nên rất rộng rãi với những cửa sổ bằng kiếng, ánh sáng chan hoà rực rỡ tạo thêm sinh khí và thoáng đãng. Tầng lầu bên trên có nhiều phòng cho các lớp ban sơn dầu, lụa và sơn mài bên cạnh cái sân thượng có lan can xung quanh nhìn xuống hồ nước và khu vườn phía dưới trông rất đẹp và trữ tình.
HKMT-16Từ cổng trường vào bên trong phải qua một sân rộng có chỗ đậu xe bên phải và phần còn lại là sân vận động thể thao dùng để chơi bóng rổ hay bóng chuyền. Sau đó là một hành lang dài tiếp giáp với khu vườn trang trí rất đẹp mắt gồm có những hòn đá non bộ soi bóng dưới mặt hồ bên cạnh có nhiều bức tượng khoả thân của các kỳ thi tốt nghiệp. Và đây cũng là nơi để cho nhiều sinh viên năm đầu tiên đến đây để vẽ những bài khảo hoạ tại chỗ qua những bức tượng sẵn có.

Bên cạnh hồ nước chính giữa sân có dựng một cột cờ với một khoảng đất trống rộng rãi. Đối diện cột cờ nhìn vào hành lang là bức tượng chân dung lớn dựng trên bục cao bằng đá nhân tạo. Đó là tượng của vị giám đốc đầu tiên và cũng là ngưòi sáng lập ra trường QGCĐMT: cố Hoạ sư Lê văn Đệ. Tác giả của bức tượng là điêu khắc gia Lê thành Nhơn, một cựu sinh viên của trường. Anh là một điêu khắc gia đã có tiếng ở Sài Gòn lúc bấy gìờ với nhìều tác phẩm ra đời.

cothinh-3

cothinh-1

Mỗi sáng ngày Thứ Hai, tất cả chúng tôi cùng với các vị giáo sư đều đứng giữa sân trường để làm lễ chào cờ. Ông giám đốc Bùi văn Kỉnh mỗi tuần đọc một bài diễn văn như một lời nhắn gởi tới tất cả mọi sinh viên hiện dìện cũng như báo cáo những gì sắp xảy ra cùng những thông tin từ Bộ Văn Hoá hoặc nha Mỹ Thuật gởi xuống. Tôi còn nhớ nhân ngày lễ tốt nghiệp năm 1974, nhà trường có mời Tổng Trưởng Phủ Quốc Vụ Khanh Đặc trách Văn hoá là Cụ Mai Thọ Truyền đến khai mạc bưổi lễ trao bằng thi tốt nghiệp và xem triển lãm các bài thi sau đó. Bài diễn văn khai mạc Cụ Mai Thọ Truyền đọc rất hùng hồn và cảm động với những lời nhắn nhủ đại ý như sau:

” … Trường Quốc Gia Cao Đẳng Mỹ Thuật Sài Gòn được thành lập sau hiệp định Geneve 1954. Vị giám đốc đầu tiên là Giáo sư Họa sĩ Lê văn Đệ từ Roma trở về theo lời mời của chính phủ thời Đệ nhất Việt Nam Cộng Hoà. Trường QGCĐMT được trân trọng đặt tên với 2 chữ QUỐC GIA, đã ngang hàng với một số trường khác như: trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam, là nơi đào taọ những sĩ quan ưu tú về quân sự để chỉ huy trong quân đội Quân lực VNCH và bảo vệ đất nước, truờng Đaị Học Quốc Gia Hành Chánh nơi đào taọ nhiều chính trị gia để ra lãnh đạo quốc gia trong tương lai. Riêng trường Quốc Gia Cao Đẳng Mỹ Thuật và trường Quốc Gia Âm Nhạc Sài Gòn là hai trường có một mục đích chung là nhằm đào tạo ra nhiều nghệ sĩ, xứng đáng gây dựng và làm giàu cho một nền văn hoá miền Nam VN vốn đã sẵn có tự lâu đời.

LeVanDe-03

LeVanDe-04

LeVanDe-05

LeVanDe-01

Giáo Sư Lê Văn Đệ và các sinh viên Quốc Gia Cao Đẳng Mỹ Thuật Gia Định